صنعت سریال ترکیه: از آغاز تا چالش های امروز و چشم اندازهای جدید در عصر دیجیتال
در ادامه بحث مفصلی که پیش تر درباره فراز و نشیب های صنعت سریال ترکیه و چالش های اخیر آن ارائه کردیم، اخبار تازه از منابع خبری معتبر ترک نشان دهنده تحولات جدید و تلاش برای احیای این صنعت است. با وجود انتقادات گسترده نسبت به افت کیفیت و طولانی شدن بی رویه قسمت ها که در بخش های قبلی به آن اشاره شد، به نظر می رسد نبض تولید همچنان می تپد و این صنعت در حال پوست اندازی و یافتن مسیرهای تازه ای برای بقا و درخشش است.
بر اساس گزارش های اخیر وب سایت های خبری مانند رانینی تی وی (Ranini.tv)، چندین پروژه جدید در دست ساخت و تولید قرار دارند. به عنوان مثال، تصویربرداری سریال «Altı Üstü İstanbul» (زیر و بم استانبول) به تازگی آغاز شده و سریال «Baş Başa» (رو در رو)، اولین اثر تولید داخل استودیوی «TOD STUDIOS» نیز مراحل فیلمبرداری خود را به پایان رسانده است. این تحرکات نشان می دهد که پلتفرم های دیجیتال و استودیوهای جدید با سرمایه گذاری روی محتوای اورجینال، در حال پر کردن خلأهایی هستند که تلویزیون های سنتی ایجاد کرده اند.
یکی از نکات جالب توجه، موفقیت پایدار برخی سریال های ترکی در پلتفرم های جهانی است. به عنوان مثال، سریال «Kimler Geldi Kimler Geçti» (چه کسی آمد چه کسی رفت) برای دومین هفته متوالی در فصل سوم خود در لیست ۱۰ سریال برتر نتفلیکس قرار گرفته است. این امر ثابت می کند که با وجود چالش های داخلی، سریال های ترکی همچنان پتانسیل جذب مخاطبان بین المللی و رقابت در سطح جهانی را دارند، به شرط آنکه روی کیفیت و فرمت مناسب سرمایه گذاری شود.
علاوه بر این، خبر بازگشت پخش مجدد سریال کلاسیک و تاریخی «Aşk-ı Memnu» (عشق ممنوع) به شبکه کانال دی (Kanal D) بسیار معنادار است. همانطور که در بخش های ابتدایی مقاله اشاره شد، «Aşk-ı Memnu» در سال ۱۹۷۵ به عنوان اولین سریال ترکی به خارج از کشور صادر شد و نمادی از دوران طلایی تولید محتوای با کیفیت بود. بازپخش این سریال می تواند نوستالژی مخاطبان قدیمی را زنده کند و همچنین تلنگری باشد برای تولیدکنندگان فعلی تا بار دیگر به ریشه ها و اصالت داستان گویی ترکی بازگردند.
این اخبار جدید، در کنار تداوم تولید فصل های جدید برای سریال هایی چون «Doğu» (شرق) و معرفی تیزرهای اولیه برای آثار جدیدی مانند «Doğanın Kanunu» (قانون طبیعت)، نشان دهنده چرخه ای فعال از تولید و مصرف در صنعت سریال ترکیه است. گرچه مسیر پیش رو چالش برانگیز است، اما سرمایه گذاری در پلتفرم های دیجیتال، گرایش به فرمت های کوتاه تر و کیفیت محور، و حتی ارج نهادن به کلاسیک ها، می تواند راهگشای دوره ای جدید برای این صنعت باشد. صنعت سریال ترکیه ثابت کرده است که قابلیت انطباق و تحول را دارد و این بروزرسانی، گواهی بر همین انعطاف پذیری است.
صنعت سریال ترکیه با پیشینه ای بیش از ۵۰ سال، سفری پرفراز و نشیب را از آغاز فروتنانه تا اوج جهانی و سپس چالش های فعلی طی کرده است. این صنعت که اکنون در سراسر جهان طرفدارانی بی شمار دارد، روزگاری تنها با چند سریال تلویزیونی ساده آغاز شد و رفته رفته به یک غول سرگرمی تبدیل گشت. با سایت ترکنما همراه باشید در ادامه خبر!
آغاز شکل گیری و اوج گیری صنعت سریال ترکیه (دهه ۷۰ و ۸۰ میلادی)
تاریخچه صنعت سریال ترکیه به بیش از ۵۲ سال پیش باز می گردد، زمانی که کشور شروع به تولید و سپس صادرات محصولات تلویزیونی خود به خارج از کشور کرد. اولین سریال بومی ترکیه با نام Kaynanalar (کاینانالار) در سال ۱۹۷۴ از تنها شبکه تلویزیونی آن زمان، TRT، پخش شد.
این سریال کمدی موقعیت (سیتکام) با ماجرایی ۳۰ ساله در تلویزیون و سینما، از TRT آغاز شد و پس از انتقال به Kanal D در اواخر دهه ۹۰، سرانجام در همان TRT به پایان رسید. بر خلاف سریال های امروزی مانند Arka Sokaklar (خیابانهای پشتی) که هزاران قسمت دارند، در آن دوران هر فصل از سریال ها اغلب کمتر از ۱۰ قسمت (حدود ۶ یا ۷ قسمت) بود.
مدت زمان هر قسمت نیز حداکثر ۵۰ دقیقه را شامل می شد که نشان دهنده رویکردی کاملاً متفاوت به تولید محتوا نسبت به امروز است. پس از Kaynanalar، سریال Aşk-ı Memnu (عشق ممنوع) که در سال ۱۹۷۵ ساخته شد، به عنوان اولین سریال ترکی به خارج از کشور (فرانسه) صادر شد و راه را برای جهانی شدن صنعت سریال ترکیه هموار ساخت.
دوران انحصار TRT و نقش ان در صنعت سریال ترکیه
دهه های ۷۰ و ۸۰ میلادی دوران انحصار کامل شبکه TRT در پخش تلویزیونی بود. تمامی سریال ها، فیلم های تلویزیونی، سریال ها و فیلم های خارجی و برنامه ها، همگی برای این کانال تولید و پخش می شدند. به جز Kaynanalar، بیشتر سریال های آن دوران اقتباسی از ادبیات کلاسیک ترکیه بودند.
از جمله این آثار ماندگار می توان به سریال های درخشانی چون Çalıkuşu (پرنده کوچک)، Küçük Ağa (آقای کوچک) در سال ۱۹۸۴، Dudaktan Kalbe (از لب به قلب) در سال ۱۹۸۸، Kiralık Konak (عمارت اجاره ای) در سال ۱۹۷۹ و Yaprak Dökümü (برگ ریزان) در سال ۱۹۸۸ اشاره کرد.
TRT با وجود تمرکز طولانی مدت بر اقتباس های ادبی تا دهه ۹۰، به تولیدات اورجینال نیز اهمیت می داد. ماجراجویی سیتکام با Kaynanalar آغاز شد و با سریال هایی مانند Kuruntu Ailesi (خانواده کورونتو) در سال ۱۹۸۵ و Uğurlugiller (اوغورلوگیللر) در سال ۱۹۸۸ ادامه یافت. TRT تنها به درام یا سیتکام محدود نمی شد و حتی سریال فانتزی Uzaylı Zekiye (زکیه فضایی) را نیز در سال ۱۹۸۸ پخش کرد.
این دوران انحصاری TRT با تولیدات چشمگیر و با کیفیت همراه بود. از یک سو رمان های کلاسیک ترکیه به سریال تبدیل می شدند و با این کار، مخاطبان بیشتری با این آثار آشنا می شدند. از سوی دیگر، سریال های محبوب خارجی مانند دالاس (Dallas)، میامی وایس (Miami Vice)، مک گایور (MacGyver) و نایت رایدر (Knight Rider) نیز به روی آنتن می رفتند. به دلیل تک کاناله بودن، تمرکز بر تولید محتوایی بود که برای تمامی اعضای خانواده مناسب باشد.
در آن زمان کیفیت اولویت بالایی داشت و تیم های نویسندگی شامل نام های بزرگی همچون Turgut Özakman و Osman F. Seden بودند که به غنای داستان ها کمک می کردند. دهه های ۷۰ و ۸۰ دوران سریال هایی بود که خانواده و مسائل آن را با چاشنی کمدی و درام به تصویر می کشیدند و اوقات خوشی را برای تماشاگران فراهم می آوردند. این دوران، سنگ بنای قوی برای آینده صنعت سریال ترکیه محسوب می شود.
دهه ۹۰: تولد کانال های خصوصی و عصر طلایی سریالهای ترکی
با رسیدن به دهه ۹۰ میلادی، صنعت سریال ترکیه وارد مرحله جدیدی شد: ظهور کانال های خصوصی. با پیشگامی Cem Uzan (جم اوزان)، شبکه Star TV در سال ۱۹۹۰ به عنوان اولین کانال خصوصی شروع به کار کرد. پس از آن، Show TV و Flash TV در سال ۱۹۹۲، Cine 5، atv، TGRT و Kanal D در سال ۱۹۹۳، و در نهایت کانال موسیقی Kral TV در سال ۱۹۹۴ تاسیس شدند.
این دوره مصادف با سال های حکومت Turgut Özal (تورگوت اوزال) بود که سیاست های لیبرالیزاسیون او به شکستن انحصار دولتی در زمینه پخش و تاسیس کانال های متعدد خصوصی کمک کرد. قوانین مربوط به پخش که قبلاً تنها حق دولت و TRT را به رسمیت می شناختند، تغییر یافتند و در سال ۱۹۹۴ نهاد نظارتی RTÜK برای ساماندهی این کانال ها تاسیس شد.
با آغاز به کار کانال های خصوصی، رقابت در دهه ۹۰ به شدت افزایش یافت و این موضوع بازار سریال سازی را متحول کرد. تعداد سریال های تولیدی به سرعت بالا رفت. TRT نیز در دهه ۹۰ به تولید خود ادامه داد و سیاست های آن (سریال های گرم، کمدی و دراماتیک با محوریت ساختار خانواده ترک) در بخش خصوصی نیز تکرار شد.
دهه ۹۰ را می توان عصر طلایی تلویزیون ترکیه نامید. در این دوره، سریال های خاطره انگیزی ساخته شدند که هر یک به نوعی نماد این دوران محسوب می شوند:
- Bizimkiler (خانواده ما) ۱۹۸۹
- Mahallenin Muhtarları (کدخداهای محله) ۱۹۹۲
- Süper Baba (پدر فوق العاده) ۱۹۹۳
- Ferhunde Hanımlar (خانم های فرهونده) ۱۹۹۳
- Gülşen Abi (برادر گولشن) ۱۹۹۴
- Kaygısızlar (بی خیال ها) ۱۹۹۴
- Çiçek Taksi (تاکسی گل) ۱۹۹۵
- Bir Demet Tiyatro (یک دسته تئاتر) ۱۹۹۵
- Çılgın Bediş (بدیش دیوانه) ۱۹۹۶
- Tatlı Kaçıklar (فراری های شیرین) ۱۹۹۶
- Şaşıfelek Çıkmazı (بن بست شاشیفلک) ۱۹۹۶
- Kara Melek (فرشته سیاه) ۱۹۹۷
- Sıdıka (سیدیکا) ۱۹۹۷
- Ruhsar (روحسار) ۱۹۹۸
- İkinci Bahar (بهار دوم) ۱۹۹۸
- Ayrılsak da Beraberiz (حتی اگر جدا باشیم با هم هستیم) ۱۹۹۹
- Sıcak Saatler (ساعتهای گرم) ۱۹۹۸
- Yılan Hikayesi (داستان مار) ۱۹۹۹
همانطور که مشاهده می شود، در دهه ۹۰ سریال ها در ژانرهای بسیار متنوعی تولید می شدند. سریال هایی مانند Bizimkiler، Mahallenin Muhtarları و Süper Baba به روابط تلخ و شیرین همسایگان، درگیری ها، عشق ها و مسائل سیاسی می پرداختند.
در مقابل، سریال هایی نظیر Şaşıfelek Çıkmazı و Sıdıka زنان را در مرکز داستان قرار داده و به زندگی روزمره آنها می پرداختند. البته سریال های اکشن-پلیسی-جنایی مانند Yılan Hikayesi و Deli Yürek (دل دیوانه) نیز جایگاه خود را در تلویزیون داشتند.
جوانان نیز از قلم نمی افتادند و سریال های نوجوانانه مانند Çılgın Bediş در این دوره ساخته شدند. به طور خلاصه، سیل تولید سریال ها در کانال های دولتی و خصوصی با گذشت سال ها بیشتر و بیشتر شد و برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان محتوا تولید می گشت. اگرچه به دلیل فضای آن زمان تعداد سریال های زن محور زیاد نبود، اما کیفیت آثار بسیار بالا بود و بسیاری از آنها به سرعت به کلاسیک های تلویزیونی تبدیل شدند.
۲۰۰۰ میلادی: گسترش جهانی و ظهور تم های جدید در صنعت سریال ترکیه
پس از دهه ۹۰ که شاهد ساخت ده ها سریال و رشد چشمگیر صنعت سریال ترکیه بودیم، وارد هزاره جدید می شویم. در سال های آغازین قرن ۲۱، کیفیت همچنان بالا بود و سریال های تاثیرگذاری ساخته می شدند. سریال های کلاسیک با محوریت روابط همسایگان، خانواده ها و دوستان، با آثاری چون Yeditepe İstanbul (استانبول هفت تپه) در سال ۲۰۰۱ ادامه یافتند.
به این لیست می توان سریال هایی با موضوع درگیری بین جوانان روستایی و شهری مانند Yedi Numara (شماره هفت) در سال ۲۰۰۰، سریال های دانشگاهی Kuzenlerim (پسرعموها) در سال ۲۰۰۲ و Kampüsistan در سال ۲۰۰۳، و سریال های دبیرستانی مانند Lise Defteri (دفتر دبیرستان) در سال ۲۰۰۳ و Koçum Benim (مربی من) در سال ۲۰۰۲ و Hayat Bilgisi (دانش زندگی) در سال ۲۰۰۳ را اضافه کرد. سایر سریال های معروف این دوره عبارتند از:
- Üzgünüm Leyla (متاسفم لیلا) ۲۰۰۲
- Aliye (عالیه) ۲۰۰۴
- Zerda (زردا) ۲۰۰۲
- Asmalı Konak (عمارت آسماکی) ۲۰۰۲
- Bir İstanbul Masalı (قصه یک استانبول) ۲۰۰۳
- Yabancı Damat (داماد خارجی) ۲۰۰۴ (که روابط ترکیه و یونان را بهبود بخشید)
- Evdeki Yabancı (غریبه ای در خانه) ۲۰۰۰
- Avrupa Yakası (طرف اروپایی) ۲۰۰۴ (یکی از محبوب ترین سیتکام ها)
- Gülbeyaz (گلبیاز) ۲۰۰۲ (یکی از بهترین سریال های منطقه دریای سیاه)
- En Son Babalar Duyar (پدرها آخرین بار می شنوند) ۲۰۰۱ (سریال کمدی)
- Serseri (ولگرد) ۲۰۰۳ و Çapkın (هرزه) ۲۰۰۵ با بازی Okan Yalabık
در سال های ابتدایی دهه ۲۰۰۰، شخصیت های محوری سریال ها همچنان از میان مردم عادی انتخاب می شدند؛ از شیرینی پزها و دانشجویان تا ورزشکاران و دانش آموزان. این رویکرد که از آغاز تلویزیون تا سال ۲۰۰۰ ادامه داشت، جامعه ترکیه را با تمام اقشار و فرهنگ هایش به تصویر می کشید. حتی سریال هایی مانند Dikkat Bebek Var (مواظب باش کودک است) در سال ۲۰۰۰ از دیدگاه یک نوزاد روایت می شد.
همانند گذشته، سریال های پرطرفدار الهام بخش تولیدات مشابهی بودند. Asmalı Konak در اوایل دهه ۲۰۰۰ محبوبیت عظیمی کسب کرد و پایان آن با یک فیلم سینمایی رقم خورد. پس از آن، سریال هایی با موضوعات مشابه مانند Sıla (سیلا) در ۲۰۰۶، Gurbet Kadını (زن مهاجر) در ۲۰۰۳، Aşka Sürgün (تبعید به عشق) در ۲۰۰۵ و Beyaz Gelincik (خشخاش سفید) در ۲۰۰۵ دنبال شدند. این سریال ها که با عنوان “سریال های عشیره ای” شناخته می شدند، همگی بسیار پربیننده بودند.
اگرچه Aşk-ı Memnu در سال ۱۹۷۵ به فرانسه فروخته شد، اما پس از آن صادرات صنعت سریال ترکیه چندان موفق نبود. تا دهه ۲۰۰۰، این صنعت نتوانسته بود توجه جهانی را به خود جلب کند. اما با تمرکز بر داستان های مناطق جنوب شرق ترکیه در دهه ۲۰۰۰، سریال های ترکی شروع به جذب مخاطبان عرب (خاورمیانه) کردند.
با آغاز هزاره جدید، سریال ها به خاورمیانه و بالکان فروخته شدند و این روند با گذشت سال ها افزایش یافت. علاقه به سریال های ترکی از ایتالیا تا آمریکای لاتین گسترش یافت و ارزش صادرات آن به میلیاردها دلار رسید، به گونه ای که حتی بازیگران هالیوود نیز اذعان کردند که خانواده هایشان بدون تماشای سریال های ما نمی توانند زندگی کنند. این دوره، اوج شکوفایی صنعت سریال ترکیه در بازار جهانی بود.
در میان سریال های تولید شده در دهه ۲۰۰۰، آثاری با تم انقلابی مانند Hatırla Sevgili (به یاد بیار عزیزم) و Çemberimde Gül Oya (کلاه گیس گلدار من) در سال ۲۰۰۴ نیز به چشم می خوردند. همچنین سریال هایی با موضوع دوران مبارزات ملی مانند Karayılan (مار سیاه) در ۲۰۰۷، Kurşun Yarası (زخم گلوله) در ۲۰۰۳ و Kırık Kanatlar (بالهای شکسته) در ۲۰۰۶ ساخته شدند. زندگی چپ گرایان در دهه های ۶۰ تا ۸۰ و تلاش های انقلابی آنها در Hatırla Sevgili و Çemberimde Gül Oya به تصویر کشیده شد، در حالی که مبارزه آتاتورک و مردم ترکیه با اشغالگران در بسیاری از سریال ها روایت می شد.
به طور خلاصه، از تاسیس TRT تا اواخر دهه ۲۰۰۰، صنعت سریال ترکیه آثار با کیفیتی در هر ژانر، با تمرکز بر تمامی اقشار جامعه و حتی موضوعات سیاسی تولید کرد. البته، شکی نیست که سریال های بد بسیاری نیز در دهه های ۹۰ و ۲۰۰۰ ساخته شدند. همه سریال های موفق لزوماً خوب نبودند و برخی از آنها امروز ممکن است «عجیب و غریب» به نظر برسند.
با این حال، پیش از سال ۲۰۱۰، استاندارد مشخصی در این صنعت وجود داشت و آثار توانمندی برای جذب مخاطبان تولید می شدند. سریال هایی در مورد هر دوره از تاریخ ترکیه ساخته می شد و حتی به آهنگ های سیاسی مانند “همیشه نخست وزیر سلیمان” (به یاد Süleyman Demirel) در Hatırla Sevgili نیز اشاره می شد. سریال ها حداکثر دو فصل طول می کشیدند و پس از پایان، ستاره سریال در دوره ای دیگر با سریالی جدید به صحنه باز می گشت. از سال ۲۰۰۰ به بعد، مدت زمان هر قسمت به ۸۰ دقیقه افزایش یافت.
سقوط کیفیت و افول جهانی صنعت سریال ترکیه (پس از ۲۰۱۰)
در گذشته، کانال های تلویزیونی معمولاً پس از اخبار شبانه، دو سریال پخش می کردند. اولین سریال حدود ساعت ۲۲ به پایان می رسید و دیگری دنبال آن می آمد. اما به تدریج، کانال ها شروع به پر کردن تمام شب با یک سریال واحد کردند. این سریال ها با خلاصه قسمت قبل آغاز می شدند و این وضعیت به تدریج باعث طولانی تر شدن زمان قسمت ها شد.
خلاصه قسمت قبل، سپس بلوک تبلیغاتی، سپس قسمت جدید و چندین بلوک تبلیغاتی دیگر، به این معنی بود که سریال ها تا ساعت ۲۳ یا حتی دیرتر ادامه می یافتند. مدت زمان قسمت ها از ۸۰ به ۹۰، از ۹۰ به ۱۲۰ و سپس از ۱۲۰ به ۱۵۰ دقیقه و حتی بیشتر افزایش یافت. با طولانی تر شدن قسمت ها، پایان سریال ها به بعد از نیمه شب موکول می شد.
این وضعیت به نظر پایدار نمی آمد و مورد اعتراض قرار گرفت (شعار “Yerli Dizi Yersiz Uzun” به معنی “سریال داخلی بی جهت طولانی است”)، اما به شکلی حیرت انگیز ادامه پیدا کرد و هنوز هم ادامه دارد. دلیل این افزایش زمان این بود که تهیه کنندگان متوجه شدند می توانند یک قسمت را به سه بخش تقسیم کرده و به خارج از کشور بفروشند. همچنین، هرچه بلوک های تبلیغاتی بیشتری در سریال های محبوب گنجانده شود، درآمد بیشتری کسب می شود. این دلایل باعث شد تا مدت زمان سریال ها بی رویه طولانی شود و با طولانی تر شدن، کیفیت به شدت کاهش یافت.
“سریال داخلی بی جهت طولانی است!” این شعار اعتراضی که به افزایش بی رویه طول قسمت های سریالهای ترکی در دهه ۲۰۱۰ اشاره داشت، نمادی از کاهش کیفیت و افزایش خستگی مخاطبان بود.
نوشتن یک سریال سه ساعته با کیفیت در هر هفته کاری عادی و آسانی نیست. هر هفته باید قسمت هایی به اندازه یک فیلم بلند نوشته، فیلمبرداری و تدوین شوند. این حجم از کار ناگزیر به استفاده از کلیشه ها، صحنه های تکراری و کلاژهای بی مورد منجر می شود. این مشکل حتی در سریال هایی مانند Hayat Bilgisi در دهه ۲۰۰۰ نیز وجود داشت، اما پس از سال ۲۰۰۷ و به خصوص در دهه ۲۰۱۰، به یک بحران جدی تبدیل شد.
صحنه هایی که بازیگران با چهره ای غمگین راه می رفتند، مرور صحنه های قسمت های قبلی، و پخش آهنگ های غمگین محبوب دوران به مدت ۳-۴ دقیقه برای پر کردن زمان، به وفور در سریال ها دیده می شد. این وضعیت مانند فوتبالیست هایی بود که در محوطه جریمه خود فقط پاسکاری می کنند تا زمان بگذرد و با کلیشه های بد، عجیب و غریب و کلاژهای موسیقیایی زمان را پر می کردند. اولین عامل فروپاشی صنعت سریال ترکیه همین طولانی شدن بی دلیل قسمت ها بود.
رکود خلاقیت و کاهش تنوع در صنعت سریال ترکیه
هیچ فیلمنامه نویسی در دنیا نمی تواند هر هفته قسمت های سه ساعته با کیفیت بالا بنویسد. در حالی که در کشورهای دیگر، تیم های نویسندگی و گروه های فیلمنامه نویسان وجود دارند و هر قسمت توسط نویسندگان مختلفی نوشته می شود، در ترکیه معمولاً یک نفر که سریال را شروع کرده، آن را به پایان می رساند و به تنهایی صدها ساعت محتوا تولید می کند. سریال های ترکی که زمانی با هیجان در خارج از کشور دنبال می شدند، اکنون مورد تمسخر قرار می گیرند.
به خصوص نگاه های بی پایان، صحنه های بدون دیالوگ و مونولوگ که برای دقایق طولانی ادامه دارند، دسیسه های اسفناک، فریادها و جیغ ها، صحنه های خشونت آمیز و منجمد کننده خون، صحنه های اکشن و درگیری های ضعیف، زیرمتن های غم انگیز و بسیاری موارد دیگر به کیفیت سریال ها لطمه زده اند. در دهه ۲۰۰۰ زنگ خطر به صدا درآمده بود، اما این وضعیت نادیده گرفته شد. با طولانی تر شدن قسمت ها و توزیع دستگاه های ریتینگ در هر دوره بین گروه های مختلف مخاطبان، سریال ها بدتر و بدتر شدند.
با آغاز دهه ۲۰۱۰، ریتینگ ها نیز به شدت سقوط کردند. اکنون سریال هایی وجود دارند که فصل را با ۳-۵ ریتینگ به پایان می رسانند، در حالی که در گذشته به سریالی با ۵ ریتینگ اصلاً توجهی نمی شد. تنوع در این صنعت نیز به پایان رسید. در گذشته، سریال هایی در هر ژانری از کمدی تا درام، تاریخی تا علمی تخیلی، سیتکام تا اکشن و پلیسی تولید می شدند، اما پس از سال ۲۰۱۰، تنوع به شدت کاهش یافت.
با کاهش ریتینگ ها، تمام کانال ها به تولید سریال های مشابه روی آوردند. ریسک پذیری از بین رفت، سریال های متفاوت ساخته نشدند و از فیلمنامه نویسانی که به نوشتن سریال های سه ساعته عادت کرده بودند، دیگر آثار خوبی بیرون نمی آمد. ورود پلتفرم های دیجیتال مانند نتفلیکس، و پس از آن BluTV و سایرین نیز باعث کاهش ریتینگ کانال های ملی شد.
اگرچه ورود نتفلیکس در ابتدا امیدوارکننده بود، اما به دلیل ادامه همان طرز تفکر تجاری در تولید محتوای دیجیتال، شانس احیای صنعت سریال ترکیه از بین رفت. بله، قسمت های سریال های دیجیتال حداکثر ۵۰-۶۰ دقیقه و فصل ها حدود ۸-۱۰ قسمت هستند. با این حال، هنوز هم آثار خوبی از نویسندگان ما بیرون نمی آید. نتفلیکس ترکیه دهمین سالگرد خود را جشن می گیرد، اما تنها چند سریال انگشت شمار مانند Masum (بی گناه) در سال ۲۰۱۷ و Şahsiyet (شخصیت) در سال ۲۰۱۸ را می توان خوب نامید.
این صنعت در وضعیت نابودی قرار دارد. تا جایی که یک قسمت از سریال قدیمی و محبوب Arka Sokaklar (خیابانهای پشتی) به دلیل عدم یافتن تبلیغات پخش نشد. برندها حاضر به تبلیغ در این سریال نبودند و قسمت آن هفته حذف شد. همین اتفاق اخیراً برای سریال Kıskanmak (حسادت کردن) نیز رخ داد. از دوران ده ها تبلیغ، به دوران بدون تبلیغ رسیدیم. دریا خشک شده است. تبلیغ کنندگان دیگر تبلیغ نمی دهند و حتی یک سریال ۳۰ ساله نیز نمی تواند بدون تبلیغات پخش شود.
عدم پخش به دلیل هزینه های بالای تولید سریال است و به نظر می رسد فروش خارجی نیز دیگر کافی نیست. عامل دیگری که این صنعت را به نابودی کشانده، اعتیاد به شبکه های اجتماعی و پیشرفت تکنولوژی است. جوانان دیگر تلویزیون تماشا نمی کنند و وقت خود را در اینستاگرام، تیک تاک، یوتیوب و سایر پلتفرم ها می گذرانند. نشاندن کسانی که به ریلزهای تیک تاک و اینستاگرام عادت کرده اند، جلوی سریال های سه ساعته ممکن نیست. در عوض، آنها به تماشای سریال ها در نتفلیکس، دیزنی پلاس و HBO Max می پردازند.
آینده صنعت سریال ترکیه: آیا امیدی به رهایی هست؟
وضعیت اینگونه است. آیا امیدی به بازگشت و اوج گیری مجدد صنعت سریال ترکیه وجود دارد؟ با سیاست های درست، این صنعت قطعاً قابل نجات است. صدها داستان ناگفته در این سرزمین وجود دارد که می توان آنها را روایت کرد. اگرچه اکنون سریال ها پر از دسیسه ها، درگیری ها و خشونت های بی معنی هستند، اما داستان های زیادی در ژانرهای مختلف وجود دارند که می توانند به تصویر کشیده شوند.
علاوه بر این، ما هنوز حق ادبیات غنی خود را ادا نکرده ایم. می توان دوباره به سمت ادبیات روی آورد و اقتباس های جدیدی از آثار کلاسیک ساخت، همانند آغاز صنعت سریال ترکیه در اواخر دهه ۱۹۷۰. امیدواریم که تولید سریال هایی که تأثیرات منفی بر بینندگان (به ویژه جوانان) می گذارند، کارکنان صحنه را ناراضی می کنند، ستاره های بازیگری را به سخره می گیرند و تعداد کمی تماشاگر دارند، متوقف شود و کیفیت بالا رود. حتی اگر این تغییرات اکنون رخ ندهند، مطمئناً این صنعت در آینده تغییر خواهد کرد و مسیر جدیدی را در پیش خواهد گرفت.
سوالات متداول درباره صنعت سریال ترکیه
-
اولین سریال ترکی چه نام داشت و چه مدت زمان هر قسمت بود؟
اولین سریال ترکی Kaynanalar (کاینانالار) بود که در سال ۱۹۷۴ پخش شد. در آن زمان، هر قسمت حداکثر ۵۰ دقیقه طول می کشید.
-
چرا سریالهای ترکی امروزی انقدر طولانی هستند؟
طولانی شدن سریال ها دلایل مختلفی دارد، از جمله امکان تقسیم یک قسمت بلند به چند بخش برای فروش خارجی و افزایش تعداد بلوک های تبلیغاتی برای کسب درآمد بیشتر. این امر منجر به کاهش کیفیت محتوا شده است.
-
کدام سریال ترکی برای اولین بار به خارج از کشور صادر شد؟
سریال Aşk-ı Memnu (عشق ممنوع) که در سال ۱۹۷۵ ساخته شد، به عنوان اولین سریال ترکی به کشور فرانسه صادر گردید.
-
چه عواملی باعث کاهش محبوبیت کانال های ملی و افزایش پلتفرم های دیجیتال در صنعت سریال ترکیه شد؟
طولانی شدن بی رویه قسمت ها، کاهش کیفیت داستان ها، تکراری شدن ژانرها و ظهور پلتفرم های دیجیتال مانند نتفلیکس، BluTV و دیزنی پلاس که محتوای کوتاه تر و باکیفیت تر ارائه می دهند، از عوامل اصلی این تغییر هستند.